Crocusoft | Docker Nədir? Proqramlaşdırmada Konteyner Texnologiyası
Proqram təminatında Docker
Texnologiya 3 MIN READ 28.11.2025 12:38:32

Docker Nədir? Proqramlaşdırmada Konteyner Texnologiyası

Proqramçılar arasında ən məşhur və can sıxan problemlərdən biri budur: Mənim kompüterimdə işləyirdi amma serverdə işləmir. Bu problem adətən proqramçının yerli mühiti ilə server mühiti arasındakı fərqlərdən, kitabxana versiyalarından və ya əməliyyat sistemi uyğunsuzluqlarından qaynaqlanır. Məhz bu xaosu aradan qaldırmaq üçün Docker texnologiyası yaradılmışdır.

Docker proqram təminatının hazırlanmasını, sınaqdan keçirilməsini və yerləşdirilməsini asanlaşdıran açıq mənbəli platformadır. O, tətbiqləri və onların işləməsi üçün lazım olan bütün asılılıqları Konteyner adlanan standart vahidlər halında paketləyir. Bu sayədə proqram istənilən mühitdə, istər proqramçının noutbukunda, istərsə də bulud serverində eyni qaydada və qüsursuz işləyir.

Konteynerləşdirmə Nədir və Niyə Vacibdir?

Dockerin iş prinsipini yük daşımaları ilə müqayisə etmək olar. Əvvəllər gəmilərlə yük daşıyarkən hər mal fərqli ölçüdə və formada olurdu, bu da yükləməni çətinləşdirirdi. Standart yük konteynerləri ixtira edildikdən sonra isə içində nə olmasından asılı olmayaraq hər konteyner istənilən gəmiyə, qatara və ya yük maşınına asanlıqla yerləşdirilə bildi.

Docker də proqram təminatı üçün eynisini edir. O, kodunuzu, kitabxanaları və ayarları bir qutuya yığır. Bu qutu Linux, Windows və ya macOS sistemlərində heç bir dəyişiklik tələb etmədən işləyir. Bu proses Konteynerləşdirmə adlanır.

Docker Texnologiyasının Əsas Komponentləri

Bu texnologiyanı anlamaq üçün üç əsas termini bilmək vacibdir:

1. Dockerfile

Bu bir resept kitabçasıdır. Tətbiqin necə qurulacağını, hansı əməliyyat sistemindən istifadə edəcəyini və hansı faylların lazım olduğunu addım-addım təsvir edən sadə mətn faylıdır.

2. Image yəni Görüntü

Dockerfile əsasında yaradılan, dəyişdirilə bilməyən şablonlardır. Image tətbiqin qaynaq kodunu və bütün lazımi alətləri özündə saxlayır. Bu tətbiqin dondurulmuş halıdır.

3. Container yəni Konteyner

Image faylının işləyən, canlı versiyasıdır. Eyni Image-dən istifadə edərək onlarla fərqli Konteyner yaratmaq və onları eyni anda işlətmək mümkündür.

Docker Harada və Nə Üçün İstifadə Olunur?

Müasir proqram təminatı sənayesində Docker demək olar ki, standart halına gəlmişdir. Onun əsas istifadə sahələri bunlardır:

  • Mikroservis Arxitekturası: Böyük və mürəkkəb sistemləri kiçik, müstəqil hissələrə bölmək üçün idealdır. Məsələn bir e-ticarət saytında ödəniş sistemi bir konteynerdə, məhsul kataloqu isə başqa bir konteynerdə işləyə bilər. Biri xarab olsa, digəri işləməyə davam edir.
  • CI/CD Prosesləri: Proqramın davamlı inteqrasiyası və çatdırılması proseslərini sürətləndirir. Kod yazıldıqdan dərhal sonra avtomatik testlərdən keçirilir və serverə yüklənir.
  • Mühitlərin İzolyasiyası: Fərqli layihələrin bir-birinə mane olmasının qarşısını alır. Bir layihə Python 3.8, digəri isə Python 2.7 tələb edirsə, Docker hər ikisini eyni serverdə problemsiz işlədə bilir.
  • Bulud Miqrasiyası: Tətbiqlərin bir serverdən digərinə və ya bulud sistemlərinə köçürülməsini son dərəcə asanlaşdırır.

Virtual Maşınlar və Docker Fərqi

Bir çox insan Docker sistemini Virtual Maşınlarla müqayisə edir. Virtual Maşınlar hər tətbiq üçün ayrıca bir əməliyyat sistemi yükləyir, bu da çox yer tutur və sistemi ağırlaşdırır. Docker isə əsas əməliyyat sistemini paylaşır və daha yüngüldür. Bu səbəbdən Docker saniyələr içində işə düşür və daha az resurs sərf edir.

Nəticə: İnfrastrukturun Gələcəyi

Docker istifadə etmək sadəcə proqramçıların işini asanlaşdırmır, həm də biznesin texnoloji infrastrukturunu daha çevik, qənaətcil və dayanıqlı edir. Server xərclərini azaltmaq və sistemin davamlılığını təmin etmək üçün bu texnologiya əvəzsizdir.

Crocusoft komandası olaraq biz hazırladığımız mürəkkəb veb sistemlərin və mobil tətbiqlərin server infrastrukturunu qurarkən Docker texnologiyasından aktiv şəkildə istifadə edirik. Biz müştərilərimizə sadəcə kod təhvil vermirik, həm də asanlıqla miqyaslana bilən, təhlükəsiz və qlobal standartlara cavab verən konteynerləşdirilmiş bir arxitektura qururuq.

Docker Haqqında Tez-tez Verilən Suallar FAQ

1. Docker istifadə etmək ödənişlidirmi?

Docker fərdi istifadəçilər və kiçik komandalar üçün pulsuz versiyaya sahibdir. Lakin böyük müəssisələr üçün əlavə təhlükəsizlik və idarəetmə funksiyaları təklif edən ödənişli planlar mövcuddur.

2. Docker öyrənmək çətindirmi?

Əsas əmrləri öyrənmək qısa vaxt alır. Lakin mürəkkəb orkestrasiya alətləri, məsələn Kubernetes ilə birlikdə istifadə etmək daha dərin bilik tələb edir.

3. Köhnə layihələri Dockerə keçirmək olarmı?

Bəli, mümkündür. Köhnə tətbiqləri konteynerləşdirmək onların ömrünü uzadır, idarə olunmasını asanlaşdırır və təhlükəsizliyini artırır.