Crocusoft | Git Nədir? Proqramçılar Üçün Zaman Maşını
Proqramlaşdırma kodlarının versiyalarını idarə edən Git sisteminin iş prinsipini göstərən sxem
Texnologiya 3 MIN READ 28.11.2025 11:32:43

Git Nədir? Proqramçılar Üçün Zaman Maşını

Proqram təminatı hazırlama prosesində ən böyük risklərdən biri edilən dəyişikliklərin itməsi və ya yeni yazılan kodun işləyən sistemi pozmasıdır. Bir neçə proqramçının eyni layihə üzərində işlədiyi zaman isə vəziyyət daha da mürəkkəbləşir. Məhz bu nöqtədə Git köməyə çatır.

Git proqramlaşdırma dünyasının ən populyar versiya idarəetmə sistemidir. Onu sadə dildə izah etsək, bu sistem proqramçılar üçün bir növ zaman maşını rolunu oynayır. O, layihənizin hər anının şəklini çəkir və istənilən vaxt keçmişə qayıdaraq kodun əvvəlki versiyasını bərpa etməyə imkan verir.

Git Nə İşe Yarayır?

Əvvəllər proqramçılar layihə fayllarını kopyalayaraq son versiya, yeni versiya və ya yekun kimi adlarla yadda saxlayırdılar. Bu üsul qarışıqlığa və məlumat itkisinə səbəb olurdu. Git bu xaosu aradan qaldırır.

Git paylanmış versiya idarəetmə sistemidir. Bu o deməkdir ki, layihənin bütün tarixçəsi komandanın hər bir üzvünün kompüterində saxlanılır. Bu sistem vasitəsilə aşağıdakı əməliyyatları etmək mümkündür:

  • Keçmişə Qayıdış: Kodda bir səhv etdikdə, layihənin işləyən son halına saniyələr içində geri dönə bilərsiniz.
  • Paralel İşləmə: Əsas layihəni pozmadan yeni funksiyalar yoxlamaq üçün Branch yəni budaqlar yarada bilərsiniz.
  • Komanda İşbirliyi: Onlarla proqramçı eyni fayl üzərində eyni anda işləyə bilər və Git bu dəyişiklikləri ağıllı şəkildə birləşdirir.
  • İzləmə: Kimin, nə vaxt, hansı sətirdə və niyə dəyişiklik etdiyini addım-addım izləyə bilərsiniz.

Git Necə İşləyir? Əsas Terminlər

Git sistemini anlamaq üçün onun istifadə etdiyi əsas terminləri bilmək vacibdir:

Repository

Bu sizin layihənizin saxlandığı qovluqdur. Bütün fayllar və dəyişiklik tarixçəsi burada toplanır.

Commit

Layihədə etdiyiniz dəyişiklikləri yadda saxlamaq əməliyyatıdır. Hər bir Commit layihənin həmin andakı vəziyyətini qeyd edən bir yoxlama nöqtəsidir.

Branch

Layihənin əsas xəttindən ayrılaraq müstəqil işləməyə imkan verən paralel xəttdir. Yeni funksiyalar adətən bu paralel xətlərdə hazırlanır və tam hazır olduqda əsas layihəyə birləşdirilir.

Git və GitHub Arasındakı Fərq

Bir çox insan bu iki termini qarışdırır. Git versiya idarəetmə sisteminin özüdür və sizin kompüterinizdə işləyir. GitHub isə Git layihələrini internet üzərində saxlamağa imkan verən bulud əsaslı bir platformadır. GitHub proqramçılar üçün bir növ sosial şəbəkə və portfel rolunu oynayır.

Peşəkar Kod İdarəçiliyi

Müasir dövrdə Git istifadə etmədən peşəkar proqram təminatı hazırlamaq demək olar ki, qeyri-mümkündür. Bu alət kodun təhlükəsizliyini, komandanın səmərəli işləməsini və layihənin davamlılığını təmin edir.

Biz Crocusoft komandası olaraq hazırladığımız bütün layihələrdə Git texnologiyasından istifadə edirik. İstər mürəkkəb ERP sistemləri, istərsə də korporativ veb-saytlar olsun, biz müştərilərimizin kod bazasını ən yüksək təhlükəsizlik standartları ilə qoruyuruq və idarə edirik.

Tez-tez Verilən Suallar FAQ

1. Git ödənişlidirmi?

Xeyr, Git tamamilə pulsuz və açıq mənbəli bir sistemdir. Onu istənilən əməliyyat sisteminə yükləyib istifadə edə bilərsiniz.

2. Git istifadə etmək üçün internet lazımdırmı?

Xeyr. Git sizin kompüterinizdə lokal olaraq işləyir. İnternet yalnız kodlarınızı GitHub və ya GitLab kimi uzaq serverlərə göndərmək istədiyiniz zaman lazımdır.

3. Branch sistemi niyə vacibdir?

Çünki bu sistem proqramçılara əsas layihəni riskə atmadan sərbəst təcrübə aparmaq imkanı verir. Səhv bir kod yazılsa belə, bu yalnız həmin budağa təsir edir və əsas sistemi pozmur.