+994512060920
Müasir proqram təminatlarının ən böyük gücü onların bir-biri ilə mükəmməl səviyyədə inteqrasiya oluna bilməsidir. E-ticarət saytınızın ödəniş sistemi ilə, müştəri idarəetmə sisteminizin marketinq alətləri ilə və ya mobil tətbiqinizin xarici bulud servisləri ilə kəsintisiz əlaqədə olması lazımdır. Bu məlumat mübadiləsini və sistem inteqrasiyası prosesini qurmağın iki əsas texniki yolu var. Bunlar API və Webhook texnologiyalarıdır.
Hər iki texnologiya fərqli sistemlər arasında məlumat transferini təmin etmək kimi eyni qlobal məqsədə xidmət edir. Lakin pərdəarxasında onların işləmə məntiqi və mühəndislik arxitekturası tamamilə fərqlidir. Bir proqram təminatı şirkəti olaraq layihələrimizdə hər zaman xüsusi vurğulayırıq ki, düzgün API inteqrasiyası və ya Webhook metodunun seçilməsi serverin performansına, aylıq bulud xərclərinə və sistemin gələcəkdə asanlıqla böyüdülə bilməsinə birbaşa təsir göstərir.
API nədir və necə işləyir?
Tətbiqi Proqramlaşdırma İnterfeysi adlandırılan API texnologiyası iki müstəqil proqramın bir-biri ilə əlaqə qurması üçün təyin olunmuş qəti qaydalar toplusudur. Əsasən REST və ya GraphQL arxitekturası üzərində qurulan API texnologiyası standart Sorğu və Cavab modeli ilə işləyir. Yəni məlumatı tələb edən sistem sorğu göndərmədən, əsas server ona heç bir halda məlumat qaytarmır.
Əgər müəyyən bir hadisənin baş verib-vermədiyini bilmək istəyirsinizsə, davamlı yoxlama prosesi qurmalısınız. Bu proses sizin sisteminizi mütəmadi olaraq məlumatın yenilənib-yenilənmədiyini yoxlamağa məcbur edir ki, bu da şəbəkə trafikini artırır.
Texniki İşləmə Prosesi:
- Məlumatı tələb edən müştəri sistem əsas serverin təyin olunmuş API ünvanına xüsusi HTTP sorğusu göndərir.
- Server bu HTTP sorğusunu qəbul edir, təhlükəsizlik və icazə yoxlanışını aparır və verilənlər bazasında müvafiq əməliyyatı icra edir.
- Server əldə etdiyi nəticəni JSON və ya XML formatında paketləyərək əməliyyatın uğurlu və ya uğursuz olduğunu bildirən HTTP status kodu ilə birlikdə geri qaytarır.
- Müştəri sistem bu cavabı alır və öz interfeysində istifadəçiyə uyğun şəkildə nümayiş etdirir.
Webhook nədir və hadisə əsaslı arxitektura necə qurulur?
Webhook texnologiyası çox vaxt proqramçılar tərəfindən Tərs API adlandırılır. Mürəkkəb sistemlərdə Webhook hadisəyə əsaslanan xüsusi arxitekturaya sahibdir. Burada hər hansı bir məlumatı öyrənmək üçün qarşı tərəfə davamlı sorğu göndərməyə heç bir ehtiyac yoxdur. Müəyyən bir tətikləyici hadisə baş verdiyi anda sistem avtomatik olaraq sizin serverinizin qəbul ünvanına məlumatı birbaşa göndərir.
Əgər API ofisiantı tez-tez masaya çağırıb yeməyin hazır olub-olmadığını soruşmaqdırsa, Webhook ofisiantın yemək hazır olan kimi əlavə sual vermədən onu birbaşa masanıza gətirməsidir.
Texniki İşləmə Prosesi:
- Qarşı tərəfin sistemində ödənişin uğurlu olması və ya yeni istifadəçi qeydiyyatı kimi əvvəlcədən təyin olunmuş bir hadisə baş verir.
- Həmin sistem dərhal sizin əvvəlcədən təqdim etdiyiniz Webhook qəbul ünvanına məlumatları ehtiva edən bir HTTP sorğusu yönləndirir.
- Sizin sistem məlumatı qəbul edir və qarşı tərəfin xəta almaması üçün dərhal uğurlu əməliyyat kodu qaytarır.
- Daha ağır məlumat emalı və yaddaşa yazılma prosesi isə sizin serveriniz tərəfindən arxa planda asinxron formada davam etdirilir.
Texniki Müqayisə: Davamlı API Sorğusu və Avtomatik Webhook Bildirişi
| Texniki Meyar | API vasitəsilə davamlı sorğu metodu | Webhook vasitəsilə hadisə əsaslı göndərmə metodu |
|---|---|---|
| Rabitənin Təşəbbüskarı | Məlumatı tələb edən müştəri tətbiq | Hadisənin baş verdiyi əsas server |
| Məlumatın Yenilənmə Tezliyi | Təyin etdiyiniz avtomatik tapşırıq intervalından asılıdır. | Real vaxt rejimində baş verir. |
| Server Resursları və Yük | Yüksəkdir çünki boş sorğular belə server resurslarını sərf edir. | Çox aşağıdır çünki yalnız hərəkət olduqda şəbəkə üzərindən sorğu gedir. |
| Memarlıq Tipi | Əsasən sinxron işləyir və cavab gözlənilir. | Asinxron işləyərək məlumatı göndərib əməliyyatı bitirir. |
| Xəta İdarəetməsi | Asandır çünki sorğu getmədisə təkrar cəhd etmək sizin əlinizdədir. | Çətindir çünki qəbul edən server işləmirsə gələn paketi qaçıra bilərsiniz. |
| Təhlükəsizlik Standartları | Xüsusi API açarları və icazə tokenləri vasitəsilə qorunur. | Kriptoqrafik imzalar və təsdiqlənmiş ip ünvanları tələb edir. |
Sistem inteqrasiyasında API hansı hallarda düzgün seçimdir?
Peşəkar proqram təminatı memarlığında API aşağıdakı ssenarilərdə mütləq şəkildə istifadə edilməlidir:- Spesifik məlumat axtarışındasınızsa: Məsələn yalnız müəyyən bir istifadəçinin elektron poçt ünvanını bazadan çəkmək istədikdə.
- Sistemdə bir dəyişiklik etmək lazımdırsa: Verilənlər bazasında məlumatın yaradılması, oxunması, yenilənməsi və silinməsi kimi əsas əməliyyatları icra etmək istədikdə.
- İkitərəfli və ya ardıcıl müraciət zəruridirsə: Bir əməliyyatın nəticəsinə uyğun olaraq dərhal növbəti məntiqi əməliyyatı çağırmaq ehtiyacı yarandıqda.
- Məlumatın həcmini siz idarə etmək istəyirsinizsə: Səhifələmə alqoritmləri vasitəsilə on minlərlə məlumatı serveri yormadan hissə-hissə çəkmək üçün yalnız API ən uyğun həlldir.
Sistem inteqrasiyasında Webhook hansı hallarda düzgün seçimdir?
Webhook texnologiyası hadisəyə əsaslanan mikroservis arxitekturalarında mükəmməl performans göstərir:- Real vaxt sinxronizasiyası vacibdirsə: Ödəniş sistemləri müştərinin kartından pul çıxıldığı an sisteminizə birbaşa bildiriş atır ki, müştərinin xidməti dərhal aktivləşsin.
- Üçüncü tərəf platformalardan hadisə dinləyirsinizsə: Hər hansı bir xarici sistemdən daxili sisteminizə avtomatik məlumat axını təmin etmək istədikdə.
- Sorğu limitlərinin qarşısını almaq üçün: Əgər API provayderi sizə dəqiqəlik sorğu limiti qoyubsa, davamlı yoxlama etmək əvəzinə Webhook qəbuledicisi qurmaq ən məntiqli mühəndislik qərarıdır.
Sistem memarlığında Webhook problemləri və proqram təminatı şirkətlərinin həlləri
Biz proqram təminatı şirkəti kimi mürəkkəb layihələrimizdə Webhook arxitekturasını quraşdırarkən bu üç kritik texniki problemi əvvəlcədən dizayn mərhələsində həll edirik:1. Çatdırılma Zəmanəti Problemi
Əgər sizin qəbul edən serveriniz həmin saniyəlik yenidən başladılırsa və ya şəbəkə problemi yaşayırsa Webhook paketi boşa gedə bilər.
Mühəndis Həlli: Göndərən tərəfdə artan intervallı təkrar göndərmə alqoritmi ilə yenidən cəhd mexanizmi qurulmalıdır. Məlumat çatmadıqda sistem onu tədricən artan dəqiqələrlə təkrar göndərməyə cəhd etməlidir. Eyni zamanda qəbul edən tərəfdə Webhook paketləri dərhal bazaya yazılmaq əvəzinə məlumatları növbəyə salan vasitəçi sistemlərə ötürülməlidir.
2. Təkrarlanan Hadisələrin İdarə Edilməsi
Şəbəkə qopmaları zamanı göndərən tərəf sizin uğurlu cavabınızı almaya bilər və eyni hadisəni, məsələn əlli manatlıq bir ödəniş məlumatını sizə ikinci dəfə göndərər.
Mühəndis Həlli: Hər bir Webhook paketinin başlıq hissəsində unikal hadisə nömrəsi olmalıdır. Sisteminiz məlumatı əsas bazaya yazmazdan əvvəl bu nömrənin əvvəllər işlənib-işlənmədiyini dəqiqləşdirmək üçün təkrarlanma əleyhinə yoxlama tətbiq etməlidir.
3. Təhlükəsizlik və Məlumatın Bütövlüyü
Qəbuledici Webhook ünvanınız hamıya açıq olduğu üçün kənar və zərərli şəxslər saxta sorğularla sisteminizə ödəniş edildi kimi saxta məlumatlar sızdıra bilər.
Mühəndis Həlli: Proses zamanı rəqəmsal imza metodundan istifadə edilməlidir. Göndərən sistem göndərilən məlumat paketini xüsusi gizli açarla mürəkkəb kriptoqrafik alqoritmlər vasitəsilə imzalayaraq xüsusi başlıq altında qəbulediciyə ötürür. Qəbul edən server ise ilk növbədə həmin imzanın doğruluğunu yoxlamalı və yalnız təsdiqləndikdən sonra məlumatı daxili emala buraxmalıdır.
Qlobal bazarda ən çox tələb olunan inteqrasiya ssenariləri
| İnteqrasiya Ssenarisi | Tövsiyə Olunan Arxitektura | Texniki Səbəbi |
|---|---|---|
| Mesajlaşma proqramından daxili sistemə gələn yeni mesaj | Hadisə əsaslı Webhook | Canlı dəstək tələb edir və gecikmə yolverilməzdir. |
| E-ticarət saytından anbar proqramında məhsul stoku yoxlama | API vasitəsilə sorğu | Sifariş tamamlanmadan anlıq real rəqəm dəqiq sorğulanmalıdır. |
| Müştəri onlayn ödəniş sistemindən istifadə etdikdə | Webhook vasitəsilə avtomatik göndərmə | Proses xarici serverdə baş verir və bitdikdə daxili sistemə mütləq xəbər verməlidir. |
| Mobil tətbiqin serverdən xəbər lentini yükləməsi | Səhifələnmiş API sorğusu | İstifadəçi səhifəni sürüşdürdükcə məlumat yalnız müəyyən edilmiş spesifik həcmdə tələb olunur. |
Mükəmməl proqram təminatı həlli: Hibrid Model
Çoxşaxəli və mürəkkəb proqram təminatı layihələrində ən ideal mühəndislik təcrübəsi API və Webhook texnologiyalarının vəhdəti olan hibrid istifadədir. Təhlükəsizliyin ən üst səviyyədə tələb olunduğu ödəniş inteqrasiyası ssenarisinə baxaq:- Bildiriş mərhələsi: Xarici ödəniş şlüzü sisteminizə müəyyən nömrəli ödənişin uğurla tamamlandığı barədə qısa bir xəbərdarlıq göndərir.
- Doğrulama mərhələsi: Sisteminiz təhlükəsizlik səbəbindən kor-koranə bu xəbərdarlığa inanmır. Dərhal həmin ödəniş sisteminin mərkəzi bazasına xüsusi yoxlama sorğusu göndərir.
- Yekun nəticə: Mərkəzi sistem göndərilən bildirişi doğrulayır, müştərinin bankı və ya komissiya məbləği kimi əlavə detalları qaytarır və proqramınız həmin tranzaksiyanı təhlükəsiz şəkildə bağlayır.
Tez-Tez Verilən Texniki Suallar
REST API və GraphQL arxitekturalarının fərqləri nələrdir və onların Webhook texnologiyası ilə əlaqəsi varmı?
REST arxitekturasında hər bir növ resurs üçün fərqli müraciət ünvanı olur və bəzən sistemə ehtiyacdan artıq lazımsız məlumat yüklənməsi problemi yaşanır. GraphQL isə vahid ünvan üzərindən işləyir və sizə yalnız tələb etdiyiniz spesifik sahələr qayıdır. Hər iki texnologiya məlumat çəkmə metoduna əsaslanır. Webhook isə tamam ayrı konseptdir və hadisə baş verdikdə məlumatı avtomatik göndərmə mexanizmidir.
Avtomatik qəbul ünvanı qurmaq layihə üçün çətindirmi?
Təməl səviyyədə qəbuledici ünvan yaratmaq çox qısa vaxt alır. Lakin yuxarıda bəhs etdiyimiz imzanın doğrulanması, təkrarın qarşısının alınması və qəbul edilən böyük həcmli məlumatlar üçün mesaj növbə sistemləri qurmaq dərin proqram təminatı mühəndisliyi bilikləri tələb edir.
Daxili sistemlərimdə bu inteqrasiyaları necə rahat test edə bilərəm?
Lokal inkişaf mühitində işləyərkən kənar xidmətlərdən gələn məlumatları izləmək üçün xüsusi yönləndirici proqramlar istifadə olunur. Həmçinin vizual test platformaları vasitəsilə heç bir kod yazmadan üçüncü tərəf tətbiqlərdən gələn məlumat paketlərini detallı analiz etmək mümkündür.
Nəticə
Texniki yanaşma ilə ifadə etsək, API məlumatı məqsədyönlü şəkildə özünə çəkir, Webhook isə baş vermiş hadisə barədə məlumatı qəbulediciyə göndərir.
Əgər biznesinizdə istifadəçi interfeysi tərəfindən idarə olunan hərəkətlərə, daxili axtarışlara və ya müəyyən ardıcıllıqla baş verən əməliyyatlara ehtiyac varsa düzgün memarlıq API texnologiyasıdır. Əgər kənar sistemlərdə baş verən ödəniş, mesaj və ya qeydiyyat kimi hadisələrə real vaxt rejimində anında reaksiya vermək və serverin lazımsız yükünü kəskin azaltmaq istəyirsinizsə Webhook metodu əvəzedilməzdir.
Korporativ səviyyəli proqram təminatı hazırlayır və ya ERP və CRM kimi müəssisə proqramlarını bir-biri ilə problemsiz inteqrasiya etmək istəyirsinizsə mütləq peşəkar mühəndis yanaşmasına ehtiyacınız olacaq. Layihənizin gələcəyi üçün ən ideal texniki arxitekturanı düzgün qurmaq məqsədilə mütəxəssis komandamızla əlaqə saxlaya bilərsiniz.
